{"id":8132,"date":"2025-06-02T16:21:04","date_gmt":"2025-06-02T16:21:04","guid":{"rendered":"https:\/\/quechuatinkuy.coerll.utexas.edu\/?p=8132"},"modified":"2025-06-04T21:26:56","modified_gmt":"2025-06-04T21:26:56","slug":"yachana-22","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/quechuatinkuy.coerll.utexas.edu\/en\/yachana-22\/","title":{"rendered":"Yachana 22"},"content":{"rendered":"<div class=\"wp-block-group wp-embed-aspect-16-9 wp-has-aspect-ratio has-global-padding is-layout-constrained wp-block-group-is-layout-constrained\">\n<div class=\"wp-block-group is-style-default is-nowrap is-layout-flex wp-container-core-group-is-layout-a5ad78dc wp-block-group-is-layout-flex\" style=\"border-top-style:none;border-top-width:0px;border-right-style:none;border-right-width:0px;border-bottom-color:var(--wp--preset--color--contrast);border-left-style:none;border-left-width:0px;padding-top:var(--wp--preset--spacing--20);padding-right:var(--wp--preset--spacing--20);padding-bottom:var(--wp--preset--spacing--20);padding-left:var(--wp--preset--spacing--20)\">\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"46\" height=\"46\" src=\"https:\/\/quechuatinkuy.coerll.utexas.edu\/wp-content\/uploads\/accordion_introduction.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-7347\" srcset=\"https:\/\/quechuatinkuy.coerll.utexas.edu\/wp-content\/uploads\/accordion_introduction.png 46w, https:\/\/quechuatinkuy.coerll.utexas.edu\/wp-content\/uploads\/accordion_introduction-12x12.png 12w\" sizes=\"auto, (max-width: 46px) 100vw, 46px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading is-style-default\" id=\"intro\">Qallarinapaq | Introduction<\/h2>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-group has-global-padding is-layout-constrained wp-block-group-is-layout-constrained\">\n<p>En esta unidad vamos a aprender a c\u00f3mo expresar las acciones del futuro. Por ejemplo, hablaremos sobre las acciones a realizar en los meses siguientes, al a\u00f1o o a\u00f1os siguientes.<\/p>\n\n\n\n<p>Ready?<\/p>\n\n\n\n<p>\u00a1Qallarisun! \/ Let's get started!<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-group wp-embed-aspect-16-9 wp-has-aspect-ratio has-global-padding is-layout-constrained wp-block-group-is-layout-constrained\">\n<div class=\"wp-block-group is-style-default is-nowrap is-layout-flex wp-container-core-group-is-layout-a5ad78dc wp-block-group-is-layout-flex\" style=\"border-top-style:none;border-top-width:0px;border-right-style:none;border-right-width:0px;border-bottom-color:var(--wp--preset--color--contrast);border-left-style:none;border-left-width:0px;padding-top:var(--wp--preset--spacing--20);padding-right:var(--wp--preset--spacing--20);padding-bottom:var(--wp--preset--spacing--20);padding-left:var(--wp--preset--spacing--20)\">\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"46\" height=\"46\" src=\"https:\/\/quechuatinkuy.coerll.utexas.edu\/wp-content\/uploads\/accordion_grammar.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-7346\" srcset=\"https:\/\/quechuatinkuy.coerll.utexas.edu\/wp-content\/uploads\/accordion_grammar.png 46w, https:\/\/quechuatinkuy.coerll.utexas.edu\/wp-content\/uploads\/accordion_grammar-12x12.png 12w\" sizes=\"auto, (max-width: 46px) 100vw, 46px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"grammar\"><strong>Qillqa | Grammar<\/strong><\/h2>\n<\/div>\n\n\n\n<p>El tiempo futuro se emplea para expresar una acci\u00f3n por realizarse, tanto en un futuro inmediato como lejano. En Quechua el futuro se denomina <em>qhipa pacha<\/em>. Para cada pronombre personal utilizamos un sufijo diferente para expresar la acci\u00f3n que realizar\u00e1 en el futuro. En esta unidad conoceremos y aprenderemos sobre los planes hacia el futuro.<\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-group has-accent-5-background-color has-background has-global-padding is-layout-constrained wp-container-core-group-is-layout-52009084 wp-block-group-is-layout-constrained\" style=\"padding-top:var(--wp--preset--spacing--40);padding-right:var(--wp--preset--spacing--40);padding-bottom:var(--wp--preset--spacing--40);padding-left:var(--wp--preset--spacing--40)\">\n<p><strong>Remember.<\/strong> En la <a href=\"https:\/\/quechuatinkuy.coerll.utexas.edu\/en\/yachana-14\/\" data-type=\"post\" data-id=\"6338\">unidad 12, Yachana 12,<\/a> aprendimos lo b\u00e1sico sobre c\u00f3mo conjugar el tiempo futuro.<\/p>\n<\/div>\n\n\n\n<p>A modo de recordar lo aprendido veamos c\u00f3mo podemos utilizar el tiempo futuro con los diferentes pronombres personales.<\/p>\n\n\n\n<p>Repasemos lo aprendido conjugando el verbo tarpuy:<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-table\"><table class=\"has-fixed-layout\"><tbody><tr><td>\u00d1uqa wataman papata tarpusaq llapa chakraykunapi<\/td><td><em>Yo sembrar\u00e9 papa al a\u00f1o siguiente en todas mis chacras<\/em><\/td><\/tr><tr><td>Qam hamuq wata anista tarpunki chimpa chakrakunapi<\/td><td><em>T\u00fa el siguiente a\u00f1o sembrar\u00e1s an\u00eds en las chacras del frente<\/em><\/td><\/tr><tr><td>Pay hatun puquy killapi tarwita tarpunqa Yawrichupi<\/td><td><em>Ella en el mes de febrero sembrar\u00e1 tarwi en Yawrichu<\/em><\/td><\/tr><tr><td>\u00d1uqayku hamuq watakuna alfata tarpusaqku wasi punkupi<\/td><td><em>Nosotros en los siguientes a\u00f1os sembraremos alfalfa en la chacra delante de la casa<\/em><\/td><\/tr><tr><td>\u00d1uqanchik watakunaman linasata tarpusunchik Pampawachupi<\/td><td><em>Nosotros en los siguientes a\u00f1os sembraremos linaza en Pampawachu<\/em><\/td><\/tr><tr><td>Qamkuna wataman garbansuta tarpunkichik Ankaqtiananpi<\/td><td><em>Ustedes el siguiente a\u00f1o sembrar\u00e1n garbanzos en Ankaqtianan<\/em><\/td><\/tr><tr><td>Paykuna kay killakuna habasta tarpunqaku uray chakranpi<\/td><td><em>Ellos en estos meses sembrar\u00e1n habas en la chacra de abajo<\/em><\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-gallery has-nested-images columns-default is-cropped tw-img-ratio-3-2 wp-block-gallery-1 is-layout-flex wp-block-gallery-is-layout-flex\">\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"683\" data-id=\"8140\" src=\"https:\/\/quechuatinkuy.coerll.utexas.edu\/wp-content\/uploads\/Yachana22-1-1024x683.jpg\" alt=\"Farmers in a field\" class=\"wp-image-8140\" srcset=\"https:\/\/quechuatinkuy.coerll.utexas.edu\/wp-content\/uploads\/Yachana22-1-1024x683.jpg 1024w, https:\/\/quechuatinkuy.coerll.utexas.edu\/wp-content\/uploads\/Yachana22-1-300x200.jpg 300w, https:\/\/quechuatinkuy.coerll.utexas.edu\/wp-content\/uploads\/Yachana22-1-18x12.jpg 18w, https:\/\/quechuatinkuy.coerll.utexas.edu\/wp-content\/uploads\/Yachana22-1.jpg 1200w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Qam hamuq wata anista tarpunki chimpa chakrakunapi <\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"683\" data-id=\"8141\" src=\"https:\/\/quechuatinkuy.coerll.utexas.edu\/wp-content\/uploads\/Yachana22-2-1024x683.jpg\" alt=\"Bean plant\" class=\"wp-image-8141\" srcset=\"https:\/\/quechuatinkuy.coerll.utexas.edu\/wp-content\/uploads\/Yachana22-2-1024x683.jpg 1024w, https:\/\/quechuatinkuy.coerll.utexas.edu\/wp-content\/uploads\/Yachana22-2-300x200.jpg 300w, https:\/\/quechuatinkuy.coerll.utexas.edu\/wp-content\/uploads\/Yachana22-2-18x12.jpg 18w, https:\/\/quechuatinkuy.coerll.utexas.edu\/wp-content\/uploads\/Yachana22-2.jpg 1200w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Paykuna kay killakuna habasta tarpunqaku uray chakranpi <\/figcaption><\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n<p>Ahora leamos lo que har\u00e1n diferentes personas en el futuro:<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">1. Marcilachamanta<\/h3>\n\n\n\n<p>Marcilachaqa Qusqupim tiyachkan ichaqa hamuq wata Mulli Mulliman hampukapamunqa. Mulli Mullipim tiyakunqa, chaypaqtaq wasichanta ruranqa. Wasi rurananpaqtaq Girachata valikunqa. Giracham yachan wasi ruraytaqa, payqa maistru alba\u00f1ilmi, allin riqsisqa. Chaymanta Marcilacha firrukunata simintuta tiqakunata ima rantinqa. Hatun wasita qispichinqa, wawankunawan ima tiyakunanpaq. Chaymanta, Mulli Mullipi chakrata llamk\u2019anqa. Papanpa saqitamusqan chakrakunapi anista, arbijata, frijulta, sarata, linasata, triguta ima tarpunqa. Chakra llamk\u2019ananpaq ayllunkunata valikunqa, ayninkuta ma\u00f1akunqa. Chaymantataq chakra rurusqanta vindinqa Curahuasipi.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">2. Aruchamanta<\/h3>\n\n\n\n<p>Aruchaqa kay wata Curahuasi wasiman kutirqamun Qusqu llaqtamanta. Ayllunwan parlaspataq hamuq wata rurananmanta willarikun. Aruchaqa Limaman ripunqa, chay llaqtapi tiyakunqa wakin ayllunwan. Limapim tiyakunku wawqinkuna panankuna ima. Lima llaqtapim llamk\u2019apakunqa wasikuna ruraypi, wasikuna qispichiypi. Chaymanta sapa sawaru p\u2019unchaw llamk\u2019aq masinkunawan futbulta pukllanqa. Chaymanta sapa dumingu p\u2019unchaw ayllunwan tupanqa hinaspa wayk\u2019uyta yanapakunqa. Chaymanta inlisyamanpas rinqa misa uyarikuq, tayta kura rimasqanta uyarikunqa. Chaymanta sapa Ayamarka killa Curahuasi llaqtaman kutimunqa hatun fistapaq, chaypi tusunqa takinqa ima llaqtamasinkunawan.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">3. Puca Pucakunamanta<\/h3>\n\n\n\n<p>Puca Pucakunaqa hamuq killam hatun fistanta ruranqaku. \u00d1a wata muyurqamun\u00f1a hinaspa Puca Pucaq hatun fistan chayarqamun\u00f1a. Kay fistapaqtaq imaymanata ruranqaku. Hatun phayna rurakunqa, hatun phaynapitaq \u00f1ankunata ima allchakunqa. Chaymantataq futbul pukllakunqa, kaypaqtaq wakin kumuniraskunata mink\u2019arikunqaku. Chaymantataq tukuy ima llallinakuykuna kanqa. Qallarikunqa chakra mikhuna wayk\u2019uywan vindiywan ima. Chaymantataq kanqa aqha tumay llallinakuy, papa bunday llallinakuy, llant\u2019a ch\u2019iqtay llallinakuy ima. Kikin hatun p\u2019unchawpi lliw Puca Pucakuna Piru unanchanta isanqaku. Chay p\u2019unchaw tukuyninmantaq Puca Pucakunaqa tusunqaku takinqaku ima. Hamuq p\u2019unchawtaq uywakunata p\u2019itachinqaku hatun llallinakuypi. Chaypaqmi uywakunata apamunqaku huk llaqtakunamanta ima, munay uywachakuna chayamunqaku Puca Pucamanqa. Hamuq p\u2019unchawtaq turu pukllay rurakunqa, phi\u00f1a turukuna chayamunqaku Yawrichumanta, Antillamanta, Graumanta ima. Turu pukllaywanmi Puca Puca fistaqa tukukapunqa.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-gallery has-nested-images columns-default is-cropped tw-img-ratio-4-3 tw-cols-large wp-block-gallery-2 is-layout-flex wp-block-gallery-is-layout-flex\">\n<figure class=\"wp-block-image size-large\" style=\"margin-right:0;margin-left:0\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"683\" height=\"1024\" data-id=\"8150\" src=\"https:\/\/quechuatinkuy.coerll.utexas.edu\/wp-content\/uploads\/Yachana-22-3-683x1024.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-8150\" srcset=\"https:\/\/quechuatinkuy.coerll.utexas.edu\/wp-content\/uploads\/Yachana-22-3-683x1024.jpg 683w, https:\/\/quechuatinkuy.coerll.utexas.edu\/wp-content\/uploads\/Yachana-22-3-200x300.jpg 200w, https:\/\/quechuatinkuy.coerll.utexas.edu\/wp-content\/uploads\/Yachana-22-3-8x12.jpg 8w, https:\/\/quechuatinkuy.coerll.utexas.edu\/wp-content\/uploads\/Yachana-22-3.jpg 1000w\" sizes=\"auto, (max-width: 683px) 100vw, 683px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Puca Pucakuna hatun fistapi<\/figcaption><\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">4. Davikuchamanta<\/h3>\n\n\n\n<p>Davikuchaqa hamuq wata yachaywasinpi yachakusqanta tukunqa. Payqa Curahuasi llaqtapim yachakuchkan, kikin plasachapim yachaywasinqa. Chaymanta Qusqu llaqtaman ripunqa, chaypim hatun yachaywasipi yachakunqa. Payqa dirichutam munan yachakuyta, amachaqmi kanqa Davikuqa. Chaypaqmi Qusqu llaqtapi tiyanqa ayllu masinkunwan, tiyunkunaq wasinpim tiyanqa Davikuqa. Hatun yachay wasiman yaykunanpaqtaq allintaraq yachayninta mat\u2019ipanan hatun admisiunman churapakunanpaq. Qusqupi sapa p\u2019unchaw mikhunanta wayk\u2019ukunqa. Chaymanta sapa sawaru p\u2019unchaw p\u2019achanta t\u2019aqsanqa, sapa dumingu p\u2019unchawtaq hatun taytamamanta watukunqa Curahuasi llaqtaman. Curahuasimantataq papa, sara, paltay ima q\u2019ipiykusqa kutikanpunqa.<\/p>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-group wp-embed-aspect-16-9 wp-has-aspect-ratio has-global-padding is-layout-constrained wp-block-group-is-layout-constrained\">\n<div class=\"wp-block-group is-style-default is-nowrap is-layout-flex wp-container-core-group-is-layout-a5ad78dc wp-block-group-is-layout-flex\" style=\"border-top-style:none;border-top-width:0px;border-right-style:none;border-right-width:0px;border-bottom-color:var(--wp--preset--color--contrast);border-left-style:none;border-left-width:0px;padding-top:var(--wp--preset--spacing--20);padding-right:var(--wp--preset--spacing--20);padding-bottom:var(--wp--preset--spacing--20);padding-left:var(--wp--preset--spacing--20)\">\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"46\" height=\"46\" src=\"https:\/\/quechuatinkuy.coerll.utexas.edu\/wp-content\/uploads\/accordion_vocabulary.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-7349\" srcset=\"https:\/\/quechuatinkuy.coerll.utexas.edu\/wp-content\/uploads\/accordion_vocabulary.png 46w, https:\/\/quechuatinkuy.coerll.utexas.edu\/wp-content\/uploads\/accordion_vocabulary-12x12.png 12w\" sizes=\"auto, (max-width: 46px) 100vw, 46px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"vocabulary\">Rimanakuna | Vocabulary<\/h2>\n<\/div>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-table is-style-stripes\"><table class=\"has-fixed-layout\"><tbody><tr><td>Hampukapamunqa<\/td><td>Volver\u00e1<\/td><\/tr><tr><td>Sawaru<\/td><td>Saturday<\/td><\/tr><tr><td>Dumingu<\/td><td>Sunday<\/td><\/tr><tr><td>Inlisya<\/td><td>Iglesia<\/td><\/tr><tr><td>Kura<\/td><td>Sacerdote cat\u00f3lico<\/td><\/tr><tr><td>Ayamarka killa<\/td><td>November<\/td><\/tr><tr><td>Killa<\/td><td>Mes<\/td><\/tr><tr><td>Phayna<\/td><td>Faena<\/td><\/tr><tr><td>Llant\u2019a ch\u2019iqtay<\/td><td>Hacer le\u00f1a<\/td><\/tr><tr><td>P\u2019itay<\/td><td>Correr<\/td><\/tr><tr><td>Yachay wasi<\/td><td>Escuela, Colegio<\/td><\/tr><tr><td>Amachaq<\/td><td>Abogado<\/td><\/tr><tr><td>Mat\u2019ipay<\/td><td>Mejorar, reforzar<\/td><\/tr><tr><td>P\u2019acha<\/td><td>Ropa<\/td><\/tr><tr><td>T\u2019aqsay<\/td><td>Lavar<\/td><\/tr><tr><td>Q\u2019ipiy<\/td><td>Cargar<\/td><\/tr><tr><td>Inlis simi<\/td><td>English Language<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-gallery has-nested-images columns-default is-cropped tw-img-ratio-3-2 wp-block-gallery-3 is-layout-flex wp-block-gallery-is-layout-flex\">\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"768\" data-id=\"8142\" src=\"https:\/\/quechuatinkuy.coerll.utexas.edu\/wp-content\/uploads\/Yachana22-4-1024x768.jpg\" alt=\"An old church\" class=\"wp-image-8142\" srcset=\"https:\/\/quechuatinkuy.coerll.utexas.edu\/wp-content\/uploads\/Yachana22-4-1024x768.jpg 1024w, https:\/\/quechuatinkuy.coerll.utexas.edu\/wp-content\/uploads\/Yachana22-4-300x225.jpg 300w, https:\/\/quechuatinkuy.coerll.utexas.edu\/wp-content\/uploads\/Yachana22-4-1536x1152.jpg 1536w, https:\/\/quechuatinkuy.coerll.utexas.edu\/wp-content\/uploads\/Yachana22-4-16x12.jpg 16w, https:\/\/quechuatinkuy.coerll.utexas.edu\/wp-content\/uploads\/Yachana22-4.jpg 1800w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Inlisya <\/figcaption><\/figure>\n<\/figure>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-group wp-embed-aspect-16-9 wp-has-aspect-ratio has-global-padding is-layout-constrained wp-block-group-is-layout-constrained\">\n<div class=\"wp-block-group is-style-default is-nowrap is-layout-flex wp-container-core-group-is-layout-a5ad78dc wp-block-group-is-layout-flex\" style=\"border-top-style:none;border-top-width:0px;border-right-style:none;border-right-width:0px;border-bottom-color:var(--wp--preset--color--contrast);border-left-style:none;border-left-width:0px;padding-top:var(--wp--preset--spacing--20);padding-right:var(--wp--preset--spacing--20);padding-bottom:var(--wp--preset--spacing--20);padding-left:var(--wp--preset--spacing--20)\">\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"46\" height=\"46\" src=\"https:\/\/quechuatinkuy.coerll.utexas.edu\/wp-content\/uploads\/accordion_exercises.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-7345\" srcset=\"https:\/\/quechuatinkuy.coerll.utexas.edu\/wp-content\/uploads\/accordion_exercises.png 46w, https:\/\/quechuatinkuy.coerll.utexas.edu\/wp-content\/uploads\/accordion_exercises-12x12.png 12w\" sizes=\"auto, (max-width: 46px) 100vw, 46px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"exercises\">Ruwapakuy | Exercises<\/h2>\n<\/div>\n\n\n\n<p>Ahora practiquemos creando oraciones relacionadas al tiempo futuro. Lee nuevamente lo que har\u00e1n en el futuro Marcilacha, Arucha, los comuneros de Puca Puca y Davikucha. Luego escribe diferentes oraciones y j\u00fantalos en un p\u00e1rrafo contando tu plan para el futuro. No te olvides de utilizar la pabra <em>chaymanta <\/em>para conectar tus ideas.<\/p>\n\n\n\n<p>Puedes seguir este ejemplo:<\/p>\n\n\n\n<p><em>\u00d1uqa hamuq wata Limaman risaq. Chaymanta Limapi llamk\u2019apakusaq, inlis simita yachachisaq. Aylluykunapa wasinpi tiyapakusaq. Chaymanta sapa sawaru p\u2019unchaw tiyayta yanapasaq wasinpi imaymana ruraykunawan. Chaymanta dumingu p\u2019unchawkunataq samasaq. Chaymanta watapi iskay kutillatapas taytamamayta watukusaq. <\/em><em><\/em><\/p>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-group wp-embed-aspect-16-9 wp-has-aspect-ratio has-global-padding is-layout-constrained wp-block-group-is-layout-constrained\">\n<div class=\"wp-block-group is-style-default is-nowrap is-layout-flex wp-container-core-group-is-layout-a5ad78dc wp-block-group-is-layout-flex\" style=\"border-top-style:none;border-top-width:0px;border-right-style:none;border-right-width:0px;border-bottom-color:var(--wp--preset--color--contrast);border-left-style:none;border-left-width:0px;padding-top:var(--wp--preset--spacing--20);padding-right:var(--wp--preset--spacing--20);padding-bottom:var(--wp--preset--spacing--20);padding-left:var(--wp--preset--spacing--20)\">\n<figure class=\"wp-block-image size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"46\" height=\"46\" src=\"https:\/\/quechuatinkuy.coerll.utexas.edu\/wp-content\/uploads\/accordion_tzijonik.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-7910\" srcset=\"https:\/\/quechuatinkuy.coerll.utexas.edu\/wp-content\/uploads\/accordion_tzijonik.png 46w, https:\/\/quechuatinkuy.coerll.utexas.edu\/wp-content\/uploads\/accordion_tzijonik-12x12.png 12w\" sizes=\"auto, (max-width: 46px) 100vw, 46px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"videos\"><strong>Qawasunchik | Videos<\/strong><\/h3>\n<\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-group has-global-padding is-layout-constrained wp-block-group-is-layout-constrained\">\n<figure class=\"wp-block-embed is-type-video is-provider-youtube wp-block-embed-youtube wp-embed-aspect-16-9 wp-has-aspect-ratio\"><div class=\"wp-block-embed__wrapper\">\n<iframe loading=\"lazy\" title=\"Golondrina cuenta sus planes para el siguiente a\u00f1o.\" width=\"500\" height=\"281\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/kN1UJ3pWOcE?feature=oembed\" frameborder=\"0\" allow=\"accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share\" referrerpolicy=\"strict-origin-when-cross-origin\" allowfullscreen><\/iframe>\n<\/div><\/figure>\n\n\n\n<details class=\"wp-block-details is-layout-flow wp-block-details-is-layout-flow\"><summary>Show Video Transcript: Golondrina cuenta sus planes para el siguiente a\u00f1o.<\/summary>\n<p>Watapaq \u00f1am parlasqa\u00f1a kachkan wataman rurasaq chay chakray qarpanaypaqmi hatunta nata rurasaq risirvuriuta rurasaq. Mana yaku abastisikunchu hinaqtinmi chayta watapaman rurasaq lo primordial. Chaymanta kaq watapaq planifikaciani uywakunaypaq wakata kabrata chakraypi uywanaypaq lichi tumanaypaq. Chaytam planifikarukuni.<\/p>\n<\/details>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-embed is-type-video is-provider-youtube wp-block-embed-youtube wp-embed-aspect-16-9 wp-has-aspect-ratio\"><div class=\"wp-block-embed__wrapper\">\n<iframe loading=\"lazy\" title=\"Mario Choccata cuenta sus planes para el siguiente a\u00f1o.\" width=\"500\" height=\"281\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/SyUjXaaFGhM?feature=oembed\" frameborder=\"0\" allow=\"accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share\" referrerpolicy=\"strict-origin-when-cross-origin\" allowfullscreen><\/iframe>\n<\/div><\/figure>\n\n\n\n<details class=\"wp-block-details wp-embed-aspect-16-9 wp-has-aspect-ratio is-layout-flow wp-block-details-is-layout-flow\"><summary>Show Video Transcript: Mario Choccata cuenta sus planes para el siguiente a\u00f1o.<\/summary>\n<p>Pregunta: Tiyu Mario \u00bfImakunatam hamuq wata ruranki? Willariwayku<\/p>\n\n\n\n<p>Respuesta: pinsachkani papi kay hamuq watapaq nata, anischata tarpusaq nichkani. Chaymantaqa kaq wasichata rurayta pinsachkani kaypi pap\u00e1, chay avisis familiakuna hamuqtin mana wasi aypakunchu. Chay, huk hawallapiqa mana valinchu pap\u00e1. Chay wasicha kaqtincha chaychapi sapaqchapi kusaschanku kanqa riki pap\u00e1. Chay chhayna kachkan papi. Chaymantaqa kaq anista tarpuyta munachkani. Chaymanta frijulta tarpuyta munachkani. Chhayna llamk\u2019anallapiy\u00e1 kayku watan watanpas pap\u00e1. Mana llamk\u2019aqtiykuqa mana kanchu maymanta haykumuq pap\u00e1. Kay pandimia pasanqachus imaynay\u00e1 pap\u00e1, avisninqa chhayna wawaykunaman visitaqy\u00e1 kani pap\u00e1 Limatapas kaq Qusqutapas. Kunan kay unquywan mana atinichu riyta pap\u00e1. Chhaynam kachkan pap\u00e1, anchachus pasanmanpas unquy hinaqtinqa visitasaqch\u00e1 riki pap\u00e1.<\/p>\n<\/details>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-embed is-type-video is-provider-youtube wp-block-embed-youtube wp-embed-aspect-16-9 wp-has-aspect-ratio\"><div class=\"wp-block-embed__wrapper\">\n<iframe loading=\"lazy\" title=\"Sarita Casanca Matute cuenta sus planes para el siguiente a\u00f1o.\" width=\"500\" height=\"281\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/aYLyGakDNzU?feature=oembed\" frameborder=\"0\" allow=\"accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share\" referrerpolicy=\"strict-origin-when-cross-origin\" allowfullscreen><\/iframe>\n<\/div><\/figure>\n\n\n\n<details class=\"wp-block-details is-layout-flow wp-block-details-is-layout-flow\"><summary>Show Video Transcript: Sarita Casanca Matute cuenta sus planes para el siguiente a\u00f1o.<\/summary>\n<p>Pregunta: Panach\u00e1y Sarita willariwayku qhipaman ruranaykita, qhipa pachaman ruranaykita. Kay wata, hamuq wata ima \u00bfimakunatam ruranki?<\/p>\n\n\n\n<p>Respuesta: Kunan wata tur\u00e1y nisqaypi hinapas jardinchapim llamk\u2019achkani wawachakunata yachachispay istudiachkani. Watamanraqmi tukusaq istudiayta. Chaymantach\u00e1 tukuruspay nayta imam, tituluyta qurquspay maymanpas may llaqtamanpas risaq nichkani llamk\u2019aq. Mana avisis kay circakunallapi kunan achka kanku yachachiqkuna an chaywan qayna karu llaqtakunllapi\u00f1a kunanqa avisis kan an chay maymanpas llamk\u2019aq risaq nichkani tur\u00e1y.<\/p>\n<\/details>\n<\/div>\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Qallarinapaq | Introducci\u00f3n En esta unidad vamos a aprender a c\u00f3mo expresar las acciones del futuro. Por ejemplo, hablaremos sobre las acciones a realizar en los meses siguientes, al a\u00f1o o a\u00f1os siguientes. \u00bfListos? \u00a1Qallarisun! \/ \u00a1empecemos! Qillqa | Gram\u00e1tica El tiempo futuro se emplea para expresar una acci\u00f3n por realizarse, tanto en un futuro [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":16,"featured_media":8139,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[],"class_list":["post-8132","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-uncategorized-en"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/quechuatinkuy.coerll.utexas.edu\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8132","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/quechuatinkuy.coerll.utexas.edu\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/quechuatinkuy.coerll.utexas.edu\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/quechuatinkuy.coerll.utexas.edu\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/16"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/quechuatinkuy.coerll.utexas.edu\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8132"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/quechuatinkuy.coerll.utexas.edu\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8132\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8151,"href":"https:\/\/quechuatinkuy.coerll.utexas.edu\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8132\/revisions\/8151"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/quechuatinkuy.coerll.utexas.edu\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/8139"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/quechuatinkuy.coerll.utexas.edu\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8132"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/quechuatinkuy.coerll.utexas.edu\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=8132"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/quechuatinkuy.coerll.utexas.edu\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=8132"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}